Bredevoort

Kruidentuin
Bredevoort Boekenstad
Bredevoort Vestingstad
Dagje uit naar Bredevoort

Bredevoorts Nieuws

print deze pagina

Waar eeuwenlang recht werd gesproken!

Toegevoegd op: 27-07-2009

Onderstaand krantenartikel trof ik aan in het archief van Ben Helmink en dit wil ik u niet onthouden. Het artikel zal van omstreeks eind jaren 60 geweest zijn van de vorige eeuw.
Helaas is niet bekend uit welke krant de knipsels zijn.

Jos Betting zegt erover: "Dit krantenartikel zal van begin jaren 60 zijn geweest omdat er staat dat de heer W.H. Betting 'voornemens' is het Ambtshuis te laten afbreken. Zelf heb ik de eerste steen gelegd in 1964, dus zal de sloop zo ongeveer ‘62/’63 moeten zijn geweest."

Bredevoorts oude AMPTSHUYS met afbraak bedreigd.

Opnieuw dreigt het stadje Bredevoort een facet van zijn historische luister te verliezen. De heer W.H.Betting heeft namelijk het perceel op de hoek van de Ambthuiswal en de Landstraat aangekocht. Hij is voornemens het daarop staande uit 1699 daterende gebouw, waarin eertijds het Ambthuis van de Heerlijkheid Bredevoort was gevestigd, te doen afbreken
en er dan een nieuwe manufacturenzaak te doen bouwen.
Of deze plannen uitgevoerd kunnen worden staat niet vast. Voorhands moet nog worden afgewacht of er bij Monumentenzorg bezwaren tegen bestaan.

Voorgevel heeft nog iets fiers!
Zelfs wie in Bredevoort een vreemde is voelt als het ware aan dat dit opmerkelijke gebouw in het centrum van het stedeke in vroeger eeuwen een machtsfactor van betekenis moet zijn geweest. De voorgevel moge dan nu enigszins hellen en velerlei ontsieringen tellen, hij ademt nog voornaamheid; hij heeft nog iets fiers en uitdagends. De kloeke hoge vensters geven het gebouw een bijna trots aanzien.

Vreemd genoeg vermeldt geen der boekjes over de historie van Aalten en Bredevoort  metzoveel woorden welke functie dit gebouw in de historie van de vroegere Heerlijkheid Bredevoort mag hebben vervuld. Toch kan er nauwelijks twijfel over bestaan. In het gemeente-archief van Aalten bevinden zich enkele acten die duidelijk maken dat hier op de hoek van de Ambthuiswal en de Landstraat vroeger het hoofdgerecht voor de heerlijkheid gevestigd is geweest. Een van deze acten vermeldt namelijk ten aanzien van een belendend perceel dat dit verkocht mocht worden mits de toegang tot de cellen van het Ambthuis vrij bleef.

Niet de eerste...
Het bedoelde bouwwerk dateert blijkens de ankers in de zijgevel aan de straatzijde uit 1699. En daarmee staat dan tevens vast dat dit niet Bredevoorts eerste  ampthuys was. Dat is namelijk op 12 juli 1646 bij de ramp, die het stadje toen trof, volkomen verwoest.

Op die dag sloeg tijdens een hevig onweer de bliksem in de kruittoren van het kasteel, dat toendertijd stond op de plaats die nu bekend is als t Zand en deed de 320 ton kruit, die er was opgeslagen, exploderen. Het kasteel werd er een puinhoop door. De explosie was zo hevig, zo staat te lezen in ’t consistoriënboek van de Hervormde Gemeente, "dat oick het Ampthuys daardoor is ommegeworpen." Ook het gerechtsgebouw was in een puinhoop veranderd. Dat maakt de volgende passage wel duidelijk: "Wat de dooden aengaet onder het Ampthuys gebleven, zijn die selve met grooten arbeyt met schuppen ende houwelen tot op den derden dach onder de last van de steenen weeder opgegraven. Meer dan 40 doden had het kleine Bredevoort die zondag te betreuren.

Het verwoeste Ampthuys heeft gestaan op de plaats waar zich nu café Heistermann bevindt en het was waarschijnlijk verbonden met de Misterpoort .
Het heeft blijkbaar tot het eind van de eeuw geduurd voor weer een representatief gerechtsgebouw kon worden gesticht. Dat gebouw is blijkbaar ook niet verrezen op de grondvesten van het verwoeste. Het werd enigszins naar het centrum van het stadje verplaatst.

Voor zware jongens...
In dat Ampthuys nu werd recht gesproken. Eerst door de richter en later door de drost. Voor zaken van lichter allooi werden eens per week zittingen gehouden in Bredevoort, Aalten en Winterswijk. De zware jongens uit de vier kerspels van de heerlijkheid belandden evenwel
In de cellen onder het Ampthuys en daar werden zij terdege bewaakt. Was eenmaal over zo’n misdadiger de doodstraf uitgesproken, dan begon zijn laatste tocht hier in dit Ampthuys.

Eerst werd op ’t Zand het vonnis voorgelezen, daarna werd de ter dood veroordeelde per wagen onder onder zwaar bewapend geleide naar de Hollenberg bij ’t Walfort gebracht, waar de executie plaats had – en dat kwam nogal eens voor. De kelders onder het bouwwerk, dat nu met afbraak bedreigd wordt, hebben de last der eeuwen beter doorstaan dan het gebouw zelf dat er vooral aan de achterzijde bouwvallig uitziet. Maar de muren waren er danook naar.

In de grote kelder, die nu als magazijn dienst doet voor de kruidenierswinkel die er (nog) is
gevestigd, bevinden zich 2 nissen die indertijd kennelijk als cellen dienst hebben gedaan .
Wie er binnentreedt heeft maar heel weinig fantasie nodig om er nu nog het zuchten,weeklagen, razen,tieren en vloeken, dat hier veelvuldig moet hebben geklonken, te horen.

Tot zover de letterlijke tekst van het krantenknipsel.
Ik ben benieuwd of er nog restanten van de hierboven genoemde cellen worden aangetroffen bij de huidige sloop van de Betting gebouwen. Bij genoemd krantenartikel was ook een schets opgenomen van Piet te Lintum, hoe mogelijk de gevangenenkelder er heeft uitgezien.

Ab van der Geest.



Bron:

<< Naar overzicht met laatste nieuws
Gesponsorde advertenties


Cafe-Rest. De Domme Aanleg
Spooktochten, smokkeltochten, themavonden, en andere evenementen
www.dommeaanleg.nl

Autorijschool Johan Kämink
The road ahead 4U
www.kamink.nl

  Advertentie plaatsen Disclaimer Colofon Bredevoort.nu